Eğitim Haberleri

Türk yazarı ve gezgini ( İstanbul 1611-?1682). Saray kuyumcubaşısı Derviş Mehmet Zılli Efendi’nin oğlu olan Evliya Çelebi, ilköğrenimini tamamladıktan sonra yedi yıl medresede okudu. Kuran’ı ezberleyerek hafız oldu. Medrese öğreniminden sonra Enderun’a alınarak yüksek öğrenim gördü (sesi çok güzel olduğu için Enderun Mektebinde müzik eğitimi de gören Evliya Çelebi, aynı zamanda şiir de yazardı). Dayısı melek Ahmet Paşa aracılığıyla Murat IV’ ün özel hizmetine girdi. Dört yıl sonra, 40 akçe gündelikle saray hizmetinden ayrıldı.




Evliya Çelebi’nin anlattığına göre, 1630 yılında gördüğü bir düşte Hz. Muhammed’le karşılaşınca Şefaat ya Resulullah diye yalvaracağına Seyahat ya Resulullah diye niyaz etmiş, Peygamber efendimiz bu niyaza gülmüş ve Evliya Çelebi’nin dileği kabul edilmiş, düşte Peygamber efendimizin yanında bulunan Sa’d bin Ebi Vakkas sahabi efendimiz, Evliya Çelebi’nin gittiği yerlerde gördüklerini yazmasını öğütlemiştir.

Sabah erkenden Kasımpaşa Mevlevi Dergâhı şeyhi Abdullah Dede’ye gidip gördüğü düşü anlatarak ondan yorum ve açıklama isteyen Evliya Çelebi, Abdullah Dede’nin İstanbul’dan başlayarak gezebildiği her yeri gezmesini ve gördüklerin, gezi izlenimlerini eksiksiz biçimde yazmasını öğütlemesi üstüne, İstanbul’dan başlayarak tuttuğu notlarla, topladığı bilgilerle ünlü Seyahatname adlı yapıtının birinci cildini hazırlamıştır. Daha sonra Bursa’ya Trabzon’a giden, Karadeniz’in bütün doğu kıyılarını dolaştıktan sonra Kırım’a geçerek uzun süre Bahadır Giray Han’ın konuğu olan Evliya Çelebi, sonra İstanbul’a dönerek Girit Seferi’ne katılmıştır. Sonrasında Doğu Anadolu, Gürcistan, Azerbaycan, Tebriz, Bakü’yü dolaşmış İstanbul’a dönmüştür. Filistin, Lübnan, Bulgaristan, Dobruca ve saymakla bitmeyen Dünya’nın dört bir yanındaki ülkeleri gezmiştir. 1682 yılında öldüğü bilinen Evliya Çelebi’nin nerede öldüğü henüz saptanamamıştır.

Bütün bu gezilerin öyküsü Evliya Çelebi Seyahatnamesi adlı on ciltlik büyük bir yapıtta toplanmıştır. Kendi anlatımına göre, yapıtında yalnız izlenimlerini yazmakla kalmamış, kanunname, sayım defterleri, vilayetname gibi resim yayınlardan, Kazvini, Taberi, Celalzade, Solakzade gibi yazarların araştırmalarından, menakıpname gibi söylence kitaplardan yararlanmıştır.

Bu yazı 623 kez görüntülendi.